Page 141 - Demo

139Arkitektura dhe perspektiva Arkitektura e mesit t%u00eb shekullit XV, mbizot%u00ebrohet nga arkitekt%u00eb legjendar%u00eb si%u04ab ishin Filipo Bruneleski (Fillipo Brunelleschi), kryeveprat e t%u00eb cilit ishin %u201cCapella dei Pazzi%u201d, apo kupola e katedrales %u201cSanta Maria del Fiore%u201d. Format gotike duken t%u00eb larg%u00ebta, pasi trajtimi i ftoht%u00eb i formave simetrike p%u00ebrfshihet nga nj%u00eb njohje e re e perspektiv%u00ebs. Gjat%u00eb gjysm%u00ebs s%u00eb dyt%u00eb t%u00eb shekullit XV, perspektiva shkencore mori form%u00eb n%u00eb studimet e Leon Batista Albertit (Leon Battista Alberti). Pas traktateve t%u00eb tij, arkitektura e Rilindjes mori nj%u00eb zhvillim t%u00eb ri. Piktura n%u00eb Rilindjen italiane n%u00eb periudh%u00ebn e mesme Fryma e Rilindjes do t%u00eb prekte padyshim edhe piktur%u00ebn e Maza%u00e7ios (Masaccio), i cili me afresket e tij n%u00eb Santa Maria Novella do t%u00eb vendoste disa nga parimet ky%u04abe t%u00eb Rilindjes italiane. Emra t%u00eb tjer%u00eb, si: Filipo Lipi (Fillipo Lippi), Piero della Fran%u00e7eska (Piero della Francesca), Beato Anxheliko (Beato Angelico), Paolo U%u00e7ello (Paolo Uccello) etj. do t%u2019i p%u00ebrforconin arritjet e tij p%u00ebr nj%u00eb konceptim t%u00eb ri t%u00eb figur%u00ebs njer%u00ebzore, Skulptura n%u00eb RilindjeSkulptura e k%u00ebsaj periudhe mbizot%u00ebrohet nga talenti i skulptorit fiorentin Donatelos, i cili tejkaloi duksh%u00ebm t%u00eb gjitha arritjet e skulptor%u00ebve n%u00eb periudh%u00ebn e fundit gotike. Stili i tij i ri p%u00ebrfshin figura monumentale, t%u00eb cilat paraqesin t%u00eb gjitha cil%u00ebsit%u00eb e skulptur%u00ebs klasike. Figurat e tij t%u00eb bronzta, jan%u00eb nj%u00eb struktur%u00eb e artikuluar dhe e gjall%u00eb, e cila l%u00ebviz brenda sp%u00ebrdredhjeve t%u00eb rrob%u00ebs, jasht%u00eb skemave statike t%u00eb dikurshme. Vepra e tij m%u00eb e njohur %u00ebsht%u00eb statuja e Davidit, e para figur%u00eb e zhveshur e realizuar q%u00eb nga duke e futur at%u00eb gjithnj%u00eb e m%u00eb shum%u00eb n%u00eb nj%u00eb hap%u00ebsir%u00eb t%u00eb re e t%u00eb pafundme. Pas tyre piktura e Rilindjes italiane do t%u00eb vazhdonte t%u00eb propozohej nga artist%u00eb t%u00eb m%u00ebdhenj si: Verrokio (Verrocchio), Mantenja (Mantegna), Belini (Bellini), Girlandaio (Ghirlandaio), Peruxhino (Perugino), Sinjoreli (Signorelli) etj. Ata do t%u00eb hidhnin paraprakisht hapin e nevojsh%u00ebm p%u00ebr ta ngritur artin e Rilindjes n%u00eb pik%u00ebn e vet kulmore.Fig. 6. Masa%u00e7io, %u201cP%u00ebrjashtimi i Adamit dhe Ev%u00ebs%u201d, 1427Fig. 7. Filipo Lipi, %u201cSh%u00ebn Maria me f%u00ebmij%u00eb dhe dy engj%u00ebj%u201d, 1465Fig. 4. Filipo Bruneleski, Kapela e familjes Paci, pamje e brendshmeFig. 5. Leon Batista Alberti, fasada e kish%u00ebs s%u00eb Sh%u00ebn Andreas n%u00ebMantova, 1471Fig. 8. Piero dela Fran%u00e7eska, %u201cRingjallja%u201d, 1463-1465Fig. 9. Donatelo, %u201cFigura e Gatamelat%u00ebs%u201d, 1450